AI-gebruik wacht niet op beleid. Wie stuurt er dan?
In de praktijk zien we dat medewerkers al met AI experimenteren voordat beleid en strategie volledig zijn uitgewerkt. Niet uit onwil, maar omdat zij in hun dagelijkse werk concrete knelpunten willen oplossen.
Dat is begrijpelijk. Tegelijk ontstaat daarmee een bestuurlijke vraag: houdt de organisatie voldoende invloed op de manier waarop AI wordt gebruikt?
De aangekondigde uitkomsten van het AI-Trendonderzoek 2026 van Berenschot maken die spanning zichtbaar. Meer dan de helft van de respondenten ervaart druk van buitenaf om AI toe te passen. Tegelijk neemt ad-hocgebruik toe, terwijl gebruik op basis van formeel AI-beleid afneemt.
AI-gebruik versnelt vanzelf. Verantwoord organiseren niet.
Zonder heldere richting kan het feitelijke gebruik los komen te staan van de doelen, processen en verantwoordelijkheden van de organisatie. Dan ontstaat versnippering: verschillende toepassingen, verschillende werkwijzen en onduidelijkheid over wat wel en niet past binnen kwaliteitseisen, privacy en professioneel handelen.
Daarom begint AI-adoptie niet bij de tool, maar bij het werk.
Welk terugkerend proces willen we versterken? Waar ontstaan vertraging, administratieve belasting of interpretatieverschillen? Welke informatie is nodig? En op welk moment moet het professionele oordeel altijd leidend blijven?
Mijn overtuiging: vertraag om verantwoord te versnellen.
Start met één duidelijk organisatievraagstuk, één afgebakend proces en een beperkte groep professionals. Leg vooraf doel, verantwoordelijkheden en randvoorwaarden vast. Leer vervolgens in de praktijk wat werkt, wat bijstelling vraagt en wat nodig is om breder op te schalen.
Dat is geen rem op innovatie. Het is de voorwaarde om AI duurzaam te verbinden aan de manier waarop een organisatie werkt.
Voor Mensora is AI-adoptie daarom in de eerste plaats organisatieontwikkeling. Technologie ondersteunt pas echt wanneer zij aansluit op bestaande processen, begrijpelijk is voor medewerkers en ruimte laat voor menselijk oordeel.
Leiderschap is daarbij randvoorwaardelijk. Directies hoeven niet alle technische antwoorden te hebben. Zij moeten wel richting geven, veilige ruimte creëren om te leren en duidelijk maken binnen welke kaders AI wordt ingezet.
Een relevant thema voor het Berenschot-seminar op 23 september: eerst strategie, dan pas AI.